Premium

Drogisterij Van der Pigge in Haarlem: de winkel met de gaper slaapt nooit

Drogisterij Van der Pigge in Haarlem: de winkel met de gaper slaapt nooit
Astrid Hart en haar dochter Sophie van Os.
© Foto United Photos/Paul Vreeker
Haarlem

De gaper boven de ingang heeft weer de kleur die hij moet hebben. Grauw, als indicatie dat de Muzelman zich hondsberoerd voelt en medicatie hard nodig heeft. Uiteraard medicatie uit de beroemdste drogisterij van Nederland: Van der Pigge. De winkel in natuurgeneesmiddelen bestaat 170 jaar. Eigenares Astrid Hart en dochter Sophie overleefden turbulente tijden.

Het laten schilderen van de gaper is zo ongeveer het enige wat eigenares Astrid Hart aan het sprookjesachtige pand mag veranderen. Op zowel de buitenkant als op het interieur rust een rijksmonumentale status.

Lees ook: Hij is terug: de gaper van drogist Van der Pigge in Haarlem. In een nieuwe kleur [videoreportage]

Nee, dat vindt ze helemaal niet lastig. De 58-jarige Haarlemse zou het niet in haar hoofd halen te sleutelen aan de winkel, waar wachten op je beurt geen straf is.

De heerlijk prikkelende geur van de kruiden, de laatjes die nooit zijn vervangen, de uitnodigende glazen vitrines, de papieren puntzakjes aan de houten slang boven de toonbank en de zwartwitfoto’s aan de muur van vorige generaties.

Drogisterij Van der Pigge in Haarlem: de winkel met de gaper slaapt nooit
Gaper drogisterij Van der Pigge.
© United Photos/Paul Vreeker

Arbeidsomstandigheden

De zure inspecteur die de bepalingen in de Arbeidsomstandighedenwet twintig jaar terug kwam controleren, had het graag allemaal anders gezien. Hij was onverbiddelijk toen bij het 150-jarige bestaan in ’99 het Hofleverancierschap door Van der Pigge was aangevraagd.

Dat kon dus niet doorgaan. Hier viel door het personeel niet met goed fatsoen te werken. Te weinig daglicht, in de winter ijskoud, in de zomer bloedheet.

En dan die te lage toonbank en die veel te steile trappen waar de medewerkers steeds op en af moeten. „Toen heeft burgemeester Pop zich ermee bemoeid. Hij heeft ervoor gezorgd dat we toch Hofleverancier zijn geworden.”

Drogisterij Van der Pigge in Haarlem: de winkel met de gaper slaapt nooit
Drogisterij Van der Pigge; handgreep van de gifkast.
© United Photos/Paul Vreeker

De burgemeester komt op de gedenkwaardige jubileumdag de bijbehorende oorkonde persoonlijk brengen. Tegelijkertijd wordt het boek Met Open Mond gepresenteerd, dat Lennaert Nijgh op verzoek van Astrid heeft geschreven.

Het eerste exemplaar krijgt Jaap Pop uit handen van Sophie, enig kind van Hart en haar echtgenoot Menno van Os. Het meisje van negen is inmiddels een volwassen vrouw, die met haar moeder eigenaar is van Van der Pigge.

Ze heeft lang getwijfeld of ze net als haar ouders in de zaak zou gaan werken. Ze volgde een studie theater- en literatuurwetenschappen, deed een documentaireopleiding. „Maar de winkel is altijd blijven trekken. Op m’n twaalfde al vond ik het heerlijk als ik van papa een crème mocht mengen of stickertjes mocht plakken. De liefde voor Van der Pigge is er altijd geweest.”

Drogisterij Van der Pigge in Haarlem: de winkel met de gaper slaapt nooit
© United Photos/Paul Vreeker

Ballerina

Bij haar moeder is het niet anders als ze de eerste keer over de drempel stapt van de winkel, waar Vroom & Dreesmann door aanhoudend verzet van derde eigenaar Anton van Os begin jaren twintig omheen had moeten bouwen.

Astrid werkt achter de bar van café de Gooth en haalt bij Menno drop voor het rondreizende operagezelschap waarin ze ballerina is. De betovering van de excentrieke zaak is vergelijkbaar met de warme gevoelens voor die charismatische man achter de toonbank, die dan nog voor zijn vader Jan werkt.

Alles aan Van der Pigge bevalt Astrid. Het archaïsche woordgebruik (dropsoort Manneke Pies wordt Brussels Mannetje genoemd), de betrokkenheid met de klant, de verbinding met de natuur. „En als balletdanseres was mijn lichaam mijn instrument, dus gezondheid vond ik heel belangrijk.”

Drogisterij Van der Pigge in Haarlem: de winkel met de gaper slaapt nooit
© United Photos/Paul Vreeker

In 1994 worden Menno en Astrid eigenaar. De taken zijn duidelijk verdeeld. Hij is het altijd vriendelijke gezicht van de winkel, die met eindeloos geduld gezondheidsklachten aanhoort en telkens met een op maat gesneden advies komt. Zij is het zakelijke brein achter de schermen dat onder meer De Groene Os uit de grond stampt, de tak van het bedrijf die zich volledig richt op natuurgeneesmiddelen voor dieren.

Producer

Astrid werkt daarnaast als regisseur-producer van NCRV-programma’s als Zo Vader Zo Zoon, Schoolstrijd en Jos op 1. Menno schuift haar in 2003 dan ook meteen naar voren als Marijke Kots een choreograaf zoekt voor de musical die ze over Van der Pigge maakt.

Menno en Astrid zien de musical als een grote eer, een bevestiging dat ze voor een heel bijzonder bedrijf werken. Het leven lacht ze toe. Zo willen ze wel samen oud worden.

Maar alles wordt anders als Menno ernstig ziek blijkt te zijn. Astrid weet het tot op de dag van vandaag niet zeker, maar ze heeft het sterke vermoeden dat de ziekte ook invloed had op zijn karakter. Van de ene op de andere dag verlaat hij zijn echtgenote om een relatie te beginnen met de paardrijlerares van zijn dochter.

Astrid is verbijsterd, ze weet niet wat ze meemaakt. „Het was Menno niet meer. Als hij niet ziek was geworden, had hij zoiets nooit gedaan. Daar was hij de man helemaal niet naar.” Sophie knikt. Ook zij constateert dat haar vader zich ’anders’ gedroeg.

Hoewel ze al anderhalf jaar niet meer samen zijn, is de echtscheiding nog niet uitgesproken als Menno in mei 2007 overlijdt. Het is het begin van een dramatische periode voor Van der Pigge, die nog altijd pijn doet bij Astrid. Menno heeft bepaald dat zijn dochter op haar 27e de eigenaar wordt van het bedrijf. Tot die tijd moet een bewindvoerder worden aangesteld, in de vorm van een bestuur.

Jan Willem van Os wil graag het bedrijf van zijn broer overnemen, maar dat is juridisch onmogelijk. Het vormt de aanleiding voor een ongekende geruchtenstroom als zou Van der Pigge worden verkocht. De halve stad is er ondersteboven van.

Er worden zelfs vragen gesteld in de gemeenteraad en 15.000 handtekeningen moeten voorkomen dat de landelijk bekende winkel in de Gierstraat verdwijnt. Alle beschuldigende vingers wijzen naar Astrid. „Het was niet te geloven wat ik allemaal over me heen heb gekregen. Ik werd gezien als een zwarte weduwe, een heks. Ik heb zelfs aangifte gedaan bij de politie, omdat ik werd bedreigd.”

De geruchten doen ook de band met de toenmalige personeelsleden geen goed. „Puur omdat ze verkeerd waren ingelicht, vergiftigd door verkeerde informatie. Het is nooit de bedoeling geweest wat dan ook aan Van der Pigge te veranderen, ook uit respect voor Menno en de vorige generaties.”

Het kost Astrid nog altijd moeite om over de hectische periode te praten. Alsof een wond wordt opengereten. Maar ze zegt haar woede en verdriet overwonnen te hebben en geen wrok te kennen. Dat kost alleen maar energie en die zet ze liever in om met haar dochter het bedrijf verder uit te bouwen.

Sophie staat in tegenstelling tot haar moeder ook achter de toonbank. Astrid herkent veel van Menno in haar dochter. „Ze is net als hij geboren om in de winkel te staan. Ze hebben dezelfde manier om in te zoomen op de persoon, om intuïtief precies met het goede advies te komen. Dat vind ik heel bijzonder.”

Hoewel de nostalgie van de muren druipt bij Van der Pigge, is het geen onderneming die stil staat. Integendeel: binnenkort opent de Pigge Health Academy, die in nieuwsbrieven antwoord geeft op tal van gezondheidsvragen, botanische wandelingen houdt en lezingen organiseert. Het is een lifestyle-divisie van het bedrijf, waarvan ook de eigen nieuwjaarsduik sinds vorig jaar deel uitmaakt.

Zuid-Korea

Net zo spannend vinden ze de Zuid-Koreaanse link die de winkel sinds kort heeft. Een bedrijf in het Aziatische land gaat producten van Van der Pigge verkopen. Vooralsnog heeft het project door het vele regelwerk alleen maar geld gekost, maar op termijn moet het revenuen gaan opleveren.

Dat is nodig ook, benadrukt Astrid, want met 31 werknemers op de loonlijst zijn de uitgaven fors. Terwijl het in de winkel steeds rustiger wordt.

„We merken dat we minder klanten over de vloer krijgen, maar die hebben we naast onze webshopomzet echt nodig om te overleven. Haarlemmers staan heel sympathiek tegenover Van der Pigge. Maar als ze niets komen kopen, is er een probleem. Ik heb daar een keer met Guusje Broekhof van de slagerij in de Kruisstraat over gesproken. Toen ze een tijd zijn dicht geweest, kreeg ze te horen van Haarlemmers dat ze dat zo zonde vonden. Maar diezelfde mensen kochten wel altijd hun vlees bij de Albert Heijn een paar meter verderop.”

Persoonlijk advies

Ook Van der Pigge heeft steeds meer te maken met concurrentie, zoals van online drogisterijen. Klanten neuzen wat op het internet en denken een verantwoorde keuze te maken bij het kopen van medicijnen.

Een misvatting, benadrukt Astrid. ,,Niet voor niets zijn we lang met onze klanten in gesprek. We stellen veel vragen, zodat we samen tot de beste oplossing komen. Ik zeg altijd tegen het personeel dat ze ondanks drukte in de winkel gewoon moeten blijven adviseren zoals we altijd doen. Het belangrijkste bij ons is het maatwerk, het persoonlijk advies. Zo zullen we het bij Van der Pigge altijd blijven doen.’’